Treasure hid in a field

The Parables of the Hidden Treasure and the Pearl

(MATTHEW 13:44)

“The kingdom of heaven is like treasure hidden in a field. When a man found it, he hid it again, and then in his joy went and sold all he had and bought that field.

***

"Ang paghari sang Dios pareho man sa manggad nga ginlubong sa duta nga nasapwan sang isa ka tawo. Ang iya ginhimo gintampukan niya ini liwat, kag nagpauli siya nga malipayon. Ginbaligya niya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal niya dayon ato nga duta."

***

Ang paghahari ng langit ay katulad ng natatagong kayamanan sa bukid. Natagpuan ito ng isang tao at muli niyang itinago ito. Dahil sa kagalakan, siya ay umuwi at ipinagbili ang lahat niyang tinatangkilik at binili ang bukid na iyon.

Parable of the tares explained

The Parable of the Weeds Explained

(MATTHEW 13:36-43)

Then he left the crowd and went into the house. His disciples came to him and said, “Explain to us the parable of the weeds in the field.”

He answered, “The one who sowed the good seed is the Son of Man. The field is the world, and the good seed stands for the people of the kingdom. The weeds are the people of the evil one, and the enemy who sows them is the devil. The harvest is the end of the age, and the harvesters are angels.

“As the weeds are pulled up and burned in the fire, so it will be at the end of the age. The Son of Man will send out his angels, and they will weed out of his kingdom everything that causes sin and all who do evil. They will throw them into the blazing furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth. Then the righteous will shine like the sun in the kingdom of their Father. Whoever has ears, let them hear.

***

Pagkatapos sadto ginbayaan ni Jesus ang mga tawo kag nagsulod siya sa balay. Nagsulod man didto ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot sa iya, "Sugiri kami kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa bugang."

Nagsiling siya, "Ang tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi wala sing iban kundi ako nga Anak sang Tawo.

Ang duta nga ginsab-ugan amo ang kalibutan. Ang maayo nga binhi wala sing iban kundi ang mga tawo nga nagapasakop sa paghari sang Dios. Kag ang mga bugang amo ang mga tawo nga sinakpan ni Satanas.

Si Satanas amo ang kaaway nga nagsab-og sang mga bugang. Ang tig-alani amo ang katapusan sang kalibutan, kag ang mga mangangani wala sing iban kundi ang mga anghel.

Subong nga ang bugang ginagabot kag ginasunog dayon, amo man ang magakalatabo sa katapusan sang kalibutan.

Ako nga Anak sang Tawo magapadala sang akon mga anghel agod tipunon kag pagguwaon sa akon ginharian ang tanan nga nagahimo sang malain nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang iban.

Dayon ipilak sila sa impyerno. Kag didto magahibi sila kag magabagrot ang ila mga ngipon.

Ang mga matarong magasilak pareho sang adlaw didto sa ginharian sang ila Amay. Dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian!"

***

Nang magkagayon, pinaalis ni Jesus ang napakaraming tao at pumasok sa bahay. Lumapit sa kaniya ang kaniyang mga alagad at sinabi: Ipaliwanag mo sa amin ang talinghagang patungkol sa masamang damo sa bukid.

Siya ay sumagot at sinabi sa kanila: Ang naghasik ng mabuting binhi ay ang Anak ng Tao. Ang bukid ay ang sanlibutan. Ang mabuting binhi ay ang mga anak ng paghahari ng Diyos. Ngunit ang masamang damo ay ang mga anak ng masama. Ang kaaway na naghasik ng mga ito ay ang diyablo. Ang tag-ani ay ang katapusan ng kapanahunang ito. Ang mang-aani ay ang mga anghel.

Kung paano nga ang pagtipon at pagsunog sa apoy ng masasamang damo, gayundin ang mangyayari sa katapusan ng kapanahunang ito. Susuguin ng Anak ng Tao ang kaniyang mga anghel. Titipunin nila sa labas ng kaniyang paghahari ang lahat ng bagay na nakakapagpatisod at ang mga hindi kumikilala sa kautusan ng Diyos. Ihahagis nila ang mga ito sa nagniningas na pugon ng apoy. Dito magkakaroon ng pananangis at pagngangalit ng mga ngipin. Kung magkagayon ang mga matuwid ay magliliwanag katulad ng araw sa paghahari ng kanilang Ama. Ang mga may pandinig ay makinig.

The mustard seed and the leaven

The Parables of the Mustard Seed and the Yeast

(MATTHEW 13:31-35)

He told them another parable: “The kingdom of heaven is like a mustard seed, which a man took and planted in his field. Though it is the smallest of all seeds, yet when it grows, it is the largest of garden plants and becomes a tree, so that the birds come and perch in its branches.”

He told them still another parable: “The kingdom of heaven is like yeast that a woman took and mixed into about sixty pounds of flour until it worked all through the dough.”

Jesus spoke all these things to the crowd in parables; he did not say anything to them without using a parable. So was fulfilled what was spoken through the prophet:

“I will open my mouth in parables,

I will utter things hidden since the creation of the world.”

***

Ginsugiran pa gid niya sila sini nga paanggid, "Ang paghari sang Dios pareho sa binhi sang mustasa nga ginpanggas sang isa ka tawo sa iya duta.

Ang binhi sang mustasa amo ang pinakagamay sa tanan nga binhi. Pero kon magtubo na gani amo ang pinakamataas sa mga ulutanon, kag pareho na sa kahoy ang iya kataason. Bisan gani ang mga pispis sarang makapugad sa iya mga sanga."

Ginpaagi ni Jesus sa mga paanggid ang iya mga pagpanudlo parte sa paghari sang Dios. Wala siya sing may ginhambal sa mga tawo nga indi paagi sa paanggid.

Katumanan ini sang ginsiling sang Dios paagi sa iya propeta:

"Magahambal ako paagi sa mga paanggid.

Isugid ko ang mga butang nga wala pa gid mahibalui halin pa sang pagtuga sang kalibutan."

***

Isinalaysay niya sa kanila ang isa pang talinghaga na sinasabi: Ang paghahari ng langit ay katulad ng isang buto ng mustasa. Kinuha ito ng isang lalaki at inihasik sa kaniyang bukirin. Pinakamaliit ito sa lahat ng mga binhi. Ngunit nang lumaki na, ito ang pinakamalaki sa mga gulay at naging isang punong-kahoy. Dumating dito ang mga ibon sa himpapawid at namugad sa kaniyang mga sanga.

Isa pang talinghaga ang isinalaysay niya sa kanila: Ang paghahari ng langit ay katulad sa pampaalsa na kinuha ng isang babae. Inihalo niya ito sa tatlong takal na harina hanggang sa mahaluan ang lahat.

Ang lahat ng mga bagay na ito ay sinabi ni Jesus sa napakaraming mga tao sa pamamagitan ng mga talinghaga. Wala siyang sinabi sa kanila na hindi sa pamamagitan ng talinghaga. Ito ay upang matupad ang sinabi ng propeta na sinasabi:

Magsasalita ako ng mga talinghaga. Ipahahayag

ko ang mga bagay na natatago buhat pa nang

likhain ang sanlibutan.

The tares

The Parable of the Weeds

(MATTHEW 13:24-30)

Jesus told them another parable: “The kingdom of heaven is like a man who sowed good seed in his field. But while everyone was sleeping, his enemy came and sowed weeds among the wheat, and went away. When the wheat sprouted and formed heads, then the weeds also appeared.

“The owner’s servants came to him and said, ‘Sir, didn’t you sow good seed in your field? Where then did the weeds come from?’

“‘An enemy did this,’ he replied.

“The servants asked him, ‘Do you want us to go and pull them up?’

“‘No,’ he answered, ‘because while you are pulling the weeds, you may uproot the wheat with them. Let both grow together until the harvest. At that time I will tell the harvesters: First collect the weeds and tie them in bundles to be burned; then gather the wheat and bring it into my barn.’”

***

Nagpadayon si Jesus sa iya pagtudlo sa mga tawo paagi sa paanggid. Nagsiling siya, "Ang paghari sang Dios pareho sa tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi sa iya duta.

Pagkagab-i, samtang ang mga tawo nagakatulog, ang iya kaaway nagkadto didto kag nagsab-og sang bugang kag nagpauli.

Nagtubo ang tanom, kag sang pagpamunga nakita nga may mga bugang gali.

Gani nagkadto sa iya ang iya mga suluguon kag nagsiling, 'Indi bala maayo nga binhi ang aton ginsab-og sa imo duta? Diin naghalin ang mga bugang?'

Nagsiling ang ila agalon, 'Ang kaaway amo ang naghimo sini.' Gani nagpamangkot sila sa ila agalon, 'Gabuton bala namon ang mga bugang?'

Nagsabat ang ila agalon, 'Indi lang, kay basi magabot man ninyo ang maayo nga mga tanom.

Pabay-i lang ninyo hasta mag-abot ang tig-alani. Sa tig-alani suguon ko ang mga mangangani nga panggabuton anay ang mga bugang kag bugkuson agod sunugon. Pagkatapos ipatipon ko sa ila ang patubas sa akon bodega.' "

***

Isinalaysay niya ang isa pang talinghaga sa kanila na sinasabi: Ang paghahari ng langit ay natutulad sa isang lalaki na naghasik ng mabuting binhi sa kaniyang bukirin. Ngunit habang natutulog ang mga tao, dumating ang kaniyang kaaway. Naghasik siya ng masamang damo sa pagitan ng mga trigo at umalis. Nang sumibol na ang mga usbong ng trigo at namunga, lumitaw rin ang mga masamang damo.

Kaya ang mga alipin ng may-ari ng sambahayan ay lumapit sa kaniya at sinabi: Ginoo, hindi ba mabubuting binhi ang iyong inihasik sa iyong bukid? Kung gayon, saan nanggaling ang masasamang damong ito?

Sinabi niya: Isang kaaway ang may kagagawan nito.

Sinabi ng mga alipin sa kaniya: Kung gayon, ibig mo bang tipunin namin ang mga ito?

Ngunit sinabi niya: Huwag. Ito ay sapagkat baka sa pagtipon ninyo ng masasamang damo ay mabunot din ninyo ang mga trigo. Pabayaan ninyong kapwa silang tumubo hanggang sa anihan. Sa panahon ng anihan, sasabihin ko sa mang-aani: Tipunin muna ninyo ang masasamang damo at inyong pagbigkis-bigkisin upang sunugin. Ngunit ang mga trigo ay tipunin sa aking bangan.

The seed growing by itself

The Parable of the Growing Seed

(MARK 4:26-29)

He also said, “This is what the kingdom of God is like. A man scatters seed on the ground. Night and day, whether he sleeps or gets up, the seed sprouts and grows, though he does not know how. All by itself the soil produces grain—first the stalk, then the head, then the full kernel in the head. As soon as the grain is ripe, he puts the sickle to it, because the harvest has come.”

***

Siling pa gid ni Jesus, "Ang paghari sang Dios pareho sang tawo nga nagsab-og sang binhi sa iya uma.

Samtang nagapadayon siya sa iya obra kada adlaw kag samtang nagatulog siya kada gab-i, ang mga binhi nga iya ginsab-og nagatubo bisan wala niya mahibalui kon paano.

Ang duta mismo amo ang nagapatubo kag nagapabunga sang mga tanom: nahauna ang dahon, dason ang uhay, kag sa ulihi ang matinggas nga bunga.

Kag kon gulang na, ginaani sang tag-iya kay alanihon na."

***

Sinabi ni Jesus: Ang paghahari ng Diyos ay katulad sa isang tao na nagtanim ng binhi sa lupa. Siya ay natutulog at bumabangon araw at gabi. Ang binhi ay sumisibol at lumalaki na hindi niya nalalaman kung papaano. Ito ay sapagkat ang lupa mismo ang nagpapabunga sa mga binhi, una muna ang usbong, saka uhay, pagkatapos ay mga hitik na butil sa uhay. Kapag hinog na ang bunga, kaagad na ipinagagapas niya ito sapagkat dumating na ang anihan.

The sower

The Parable of the Sower

(MATTHEW 13:3-23, MARK 4:3-25, LUKE 8:5-18)

Then he told them many things in parables, saying: “A farmer went out to sow his seed. As he was scattering the seed, some fell along the path, and the birds came and ate it up. Some fell on rocky places, where it did not have much soil. It sprang up quickly, because the soil was shallow. But when the sun came up, the plants were scorched, and they withered because they had no root. Other seed fell among thorns, which grew up and choked the plants. Still other seed fell on good soil, where it produced a crop—a hundred, sixty or thirty times what was sown. Whoever has ears, let them hear.”

The disciples came to him and asked, “Why do you speak to the people in parables?”

He replied, “Because the knowledge of the secrets of the kingdom of heaven has been given to you, but not to them. Whoever has will be given more, and they will have an abundance. Whoever does not have, even what they have will be taken from them. This is why I speak to them in parables:

“Though seeing, they do not see; though hearing, they do not hear or understand.

In them is fulfilled the prophecy of Isaiah: “‘You will be ever hearing but never understanding; you will be ever seeing but never perceiving. For this people’s heart has become calloused; they hardly hear with their ears, and they have closed their eyes. Otherwise they might see with their eyes, hear with their ears, understand with their hearts and turn, and I would heal them.’

But blessed are your eyes because they see, and your ears because they hear. For truly I tell you, many prophets and righteous people longed to see what you see but did not see it, and to hear what you hear but did not hear it.

“Listen then to what the parable of the sower means: When anyone hears the message about the kingdom and does not understand it, the evil one comes and snatches away what was sown in their heart. This is the seed sown along the path. The seed falling on rocky ground refers to someone who hears the word and at once receives it with joy. But since they have no root, they last only a short time. When trouble or persecution comes because of the word, they quickly fall away. The seed falling among the thorns refers to someone who hears the word, but the worries of this life and the deceitfulness of wealth choke the word, making it unfruitful. But the seed falling on good soil refers to someone who hears the word and understands it. This is the one who produces a crop, yielding a hundred, sixty or thirty times what was sown.”

***

Madamo nga mga butang ang iya gintudlo sa ila paagi sa mga paanggid. Siling niya, "May isa ka mangunguma nga nagsab-og sang binhi.

Sa iya pagsab-og, ang iban nagtupa sa higad sang dalan, kag gintuka ini sang mga pispis.

Ang iban nagtupa sa kabatuhan. Hapaw lang ang duta sini, gani madali nga nagtubo ang binhi tungod kay manabaw ang duta.

Pero nalayong ini sang nainitan sang adlaw, kag tungod nga diutay lang ang gamot, nalaya.

Ang iban nga binhi nagtupa kag nagtubo sa duta nga may mga hilamon nga tunukon, pero pagdabong sang mga hilamon nalumos ang tanom.

Ang iban pa gid nga binhi nagtupa sa maayo nga duta kag nagpamunga. Ang iban hustuhan lang ang bunga, ang iban madamo, kag ang iban madamo gid.

Dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian."

Dayon nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot. "Ngaa nagahambal ka sa mga tawo paagi sa mga paanggid?"

Nagsabat si Jesus sa ila, "Ang mga sekreto parte sa paghari sang Dios ginasugid sa inyo nga maintiendihan ninyo, pero sa iban wala ginasugid nga maintiendihan nila.

Kay ang tawo nga nagatipig sang iya nabatian nga kamatuoran pagahatagan pa gid sang pag-intiendi, kag madamo gid ang idugang sa iya. Pero ang tawo nga wala nagatipig sang iya nabatian nga kamatuoran, bisan ang diutay nga iya naitiendihan, kuhaon pa sa iya.

Gani nagahambal ako sa ila paagi sa mga paanggid tungod kay nagatulok sila pero indi makakita, kag nagapamati sila pero indi makaintiendi.

Gani natuman sa ila ang ginsiling sang Dios paagi sa propeta nga si Isaias, 'Sige lang kamo pamati pero indi kamo makaintiendi. Sige lang kamo tulok pero indi kamo makakita. Tungod kay matig-a ang ulo sang mga tawo nga ini. Gintakpan nila ang ila mga dulonggan, kag ginpiyong nila ang ila mga mata. Kay basi makakita sila kag makabati, kag makaintiendi kag magliso sa akon, kag ayuhon ko sila.'

Pero bulahan kamo nga nagasunod sa akon, kay nakakita kamo kag nakabati.

Sa pagkamatuod, madamo nga mga propeta kag matarong nga mga tawo sang una ang naghandom nga makakita kag makabati sang inyo nakita kag nabatian karon, pero wala natabo ini sa ila tiyempo."

"Gani, pamatii ninyo kag tun-i kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa manugsab-og.

Ang tawo nga nagapamati sang pulong parte sa paghari sang Dios pero wala nakaintiendi, pareho siya sa higad sang dalan nga gintup-an sang binhi. Nag-abot si Satanas, kag gin-agaw niya ang pulong sa iya tagipusuon.

Ang kabatuhan nga manabaw lang ang duta nga gintup-an sang binhi amo ang tawo nga nakabati sang pulong sang Dios. Ginbaton niya ang pulong nga may kalipay, pero indi hugot sa iya tagipusuon. Gani wala magdugay ang iya pagtuo. Pag-abot sang kalisod ukon paghingabot tungod sa pulong sang Dios nga iya ginbaton, nagbiya siya sa iya pagtuo.

Ang duta nga may mga hilamon nga tunukon nga gintup-an sang binhi amo ang tawo nga nakabati sang pulong sang Dios. Ugaling tungod sa mga palaligban sa pangabuhi kag paghimulat nga makamanggad nalipatan niya ang pulong sang Dios nga iya nabatian kag wala niya napuslan.

Pero ang maayo nga duta nga gintup-an sang binhi amo ang tawo nga nagpamati gid kag nakaintiendi sang pulong sang Dios. Gani napuslan gid niya ang pulong sang Dios sa iya pagkabuhi. Ang iban sa ila madamo gid ang napuslan sa ila nabatian, ang iban madamo-damo, kag ang iban hustuhan lang."

***

Maraming bagay ang sinabi niya sa kanila sa pamamagitan ng mga talinghaga. Sinabi niya: Narito, lumabas ang isang manghahasik upang maghasik. Sa kaniyang paghahasik, may ilang binhing nahulog sa tabing-daan. Dumating ang mga ibon at kinain ang mga ito. Ang ilan naman ay nahulog sa mga mabatong lugar at doon ay walang sapat na lupa. Tumubo agad ang mga ito, palibhasa hindi malalim ang lupa. Pagsikat ng araw, nalanta ang mga ito, at dahil sa walang ugat, tuluyan nang nanuyot. Ang ilan naman ay nahulog sa dawagan. Lumago ang mga dawag at siniksik ang mga ito. Ngunit ang ilan ay nahulog sa matabang lupa at nagbunga. Ang ilan ay nagbunga ng tig-iisangdaan, ang ilan ay tig-aanimnapu at ang ilan naman ay tig-tatatlumpu. Ang mga may pandinig ay makinig.

Dumating ang mga alagad at sinabi nila sa kaniya: Bakit ka nagsasalita sa kanila sa mga talinghaga?

Sumagot siya sa kanila: Ito ay sapagkat ipinagkaloob sa inyo na makaalam ng mga hiwaga ng paghahari ng langit. Ngunit hindi ito ipinagkaloob sa kanila. Ito ay sapagkat ang sinumang mayroon ay bibigyan pa, at magkakaroon ng sagana. Ngunit ang sinumang wala, aalisin pa ang nasa kaniya. Kaya nga, nagsasabi ako sa kanila sa mga talinghaga.

Ito ay sapagkat tumitingin sila at hindi nakakakita. May pinapakinggan sila ngunit hindi sila totoong nakikinig at hindi sila nakakaunawa.

Natupad sa kanila ang isinulat ni propeta Isaias na sinasabi: Sa pamamagitan ng pakikinig ay makakarinig kayo ngunit hindi kayo makakaunawa. Sa pagtingin ay makakakita kayo, ngunit hindi kayo makakatalos. Ito ay sapagkat ang mga puso ng mga taong ito ay matigas na. Nahihirapan nang makinig ang kanilang tainga. Ipinikit na nila ang kanilang mga mata. Kung hindi ay baka makakita pa ang kanilang mga mata at makarinig ang kanilang mga tainga. Baka makaunawa pa ang kanilang mga puso at manumbalik sila, at aking pagagalingin.

Pinagpala ang inyong mga mata sapagkat ang mga ito ay nakakakita. Pinagpala ang iyong mga tainga sapagkat ang mga ito ay nakakarinig. Katotohanang sinasabi ko sa inyo: Maraming propeta at mga taong matuwid ang mahigpit na naghangad na makita ang mga bagay na inyong nakikita, ngunit hindi nila nakita. Hinangad nilang marinig ang mga bagay na inyong naririnig ngunit hindi nila narinig.

Kaya nga, pakinggan ninyo ang talinghaga patungkol sa manghahasik. Ang sinumang nakikinig sa salita ng paghahari ng Diyos at hindi ito nauunawaan ay pinupuntahan ng masama. Inaagaw nito ang salitang naihasik na sa kaniyang puso. Siya itong nahasikan ng binhi sa tabing-daan. Ang mga naihasik na binhi sa mabatong lupa ay ang mga nakikinig ng salita, at agad-agad itong tinanggap nang buong galak. Ngunit wala itong ugat sa kaniyang sarili kaya hindi ito nagtagal. Kapag dumating ang paghihirap o pag-uusig dahil sa salita, kaagad itong natitisod. Ang mga naihasik sa mga dawagan ay ang nakikinig ng salita. Ngunit ang kabalisahan ng kapanahunang ito at ang daya ng kayamanan ang dumaig sa salita, at hindi ito nagbunga. Ang mga naihasik sa matabang lupa ay ang nakikinig ng salita at nauunawaan ito. Kaya naman, ito ay nagbubunga, ang ilan ay tig-iisangdaan, ang ilan ay tig-aanimnapu at ang ilan ay tig-tatatlumpu.

The two debtors

Jesus Anointed by a Sinful Woman

(LUKE 7:36-50)

When one of the Pharisees invited Jesus to have dinner with him, he went to the Pharisee’s house and reclined at the table. A woman in that town who lived a sinful life learned that Jesus was eating at the Pharisee’s house, so she came there with an alabaster jar of perfume. As she stood behind him at his feet weeping, she began to wet his feet with her tears. Then she wiped them with her hair, kissed them and poured perfume on them.

When the Pharisee who had invited him saw this, he said to himself, “If this man were a prophet, he would know who is touching him and what kind of woman she is—that she is a sinner.”

Jesus answered him, “Simon, I have something to tell you.”

“Tell me, teacher,” he said.

“Two people owed money to a certain moneylender. One owed him five hundred denarii, and the other fifty. 42 Neither of them had the money to pay him back, so he forgave the debts of both. Now which of them will love him more?”

Simon replied, “I suppose the one who had the bigger debt forgiven.”

“You have judged correctly,” Jesus said.

Then he turned toward the woman and said to Simon, “Do you see this woman? I came into your house. You did not give me any water for my feet, but she wet my feet with her tears and wiped them with her hair. You did not give me a kiss, but this woman, from the time I entered, has not stopped kissing my feet. You did not put oil on my head, but she has poured perfume on my feet. Therefore, I tell you, her many sins have been forgiven—as her great love has shown. But whoever has been forgiven little loves little.”

Then Jesus said to her, “Your sins are forgiven.”

The other guests began to say among themselves, “Who is this who even forgives sins?”

Jesus said to the woman, “Your faith has saved you; go in peace.”

***

Karon, may isa ka Pariseo nga nag-agda kay Jesus nga magkaon sa iya balay. Gani nagkadto si Jesus kag nagkaon didto.

Sa sina nga banwa may isa ka babayi nga kilala gid nga makasasala. Pagkabati niya nga didto si Jesus sa balay sang Pariseo nagkadto man siya didto. May dala siya nga tibod-tibod nga may unod nga pahamot.

Nagpalapit siya sa likod dampi ni Jesus kag didto siya sa iya tiilan nga nagahibi. Nagatulo ang iya mga luha sa tiil ni Jesus. Ginpahiran niya ini sang iya buhok kag ginhalukan. Pagkatapos, ginbubuan niya sang pahamot ang tiil ni Jesus.

Sang pagkakita sadto sang Pariseo nga nag-agda kay Jesus, nagsiling siya sa iya kaugalingon, "Kon ini nga tawo matuod nga propeta, kuntani nahibaluan niya kon sin-o kag kon ano nga klase sang babayi ang nagatandog sa iya, kay ang babayi nga ina makasasala."

Pero nahibaluan ni Jesus kon ano ang yara sa iya hunahuna, gani nagsiling siya, "Simon, may isugid ako sa imo." Nagsabat si Simon, "Ano ina, manunudlo?"

Nagsiling si Jesus, "May duha ka tawo nga nag-utang sang kuwarta sa manugpautang. Ang isa nag-utang 500, kag ang isa 50.

Sang ulihi, tungod nga indi sila makabayad, wala na lang sila pagpabayara sang nagpautang sa ila. Ti, sin-o ayhan sa ila nga duha ang nagahigugma sing labi sa ila nautangan?"

Nagsabat si Simon, "Siguro ang may dako nga utang." Nagsiling si Jesus, "Husto ang imo sabat."

Dayon ginbalikid niya ang babayi kag nagsiling kay Simon, "Nakita mo bala ang ginhimo sang babayi nga ini? Pagsulod ko diri sa imo balay wala mo ako paghatagi sang tubig nga inughugas sa akon tiil. Pero ang babayi nga ini, ginhugasan niya ang akon tiil paagi sa iya luha, kag ang iya buhok amo pa ang ginhimo niya nga inugpahid.

Wala mo ako paghaluki bilang pag-abiabi. Pero ini nga babayi, halin pa sang akon pag-abot diri wala untat ang iya paghalok sa akon tiil.

Wala mo pagpatului sang lana ang akon ulo bilang pagbaton mo sa akon, pero ini nga babayi, ang malahalon gid nga pahamot ang iya ginbubo sa akon tiil.

Gani sugiran ko ikaw, nga ang dako nga gugma nga ginpakita niya sa akon nagapamatuod nga ang iya madamo nga sala ginpatawad na; pero sa tawo nga diutay lang ang sala nga ginpatawad, diutay lang ang paghigugma nga iya ginapakita."

Naghambal dayon si Jesus sa babayi, "Ginpatawad na ang imo mga sala."

Ang mga nagakaon kaupod ni Jesus nagsiling sa ila kaugalingon, "Sin-o bala ini nga bisan ang mga sala mapatawad niya?"

Dayon nagsiling si Jesus sa babayi, "Ang imo pagtuo nagluwas sa imo. Magpauli ka nga may kalinong."

***

Isa sa mga Fariseo ang humiling na siya ay kumaing kasama niya. Pagpasok niya sa bahay ng Fariseo, siya ay dumulog sa hapag. Narito, isang babaeng namuhay sa kasalanan ang nasa lungsod na iyon. Nalaman niya na si Jesus ay dumulog sa hapag, sa bahay ng Fariseo. Dahil dito, nagdala siya ng isang mabangong langis na nasa garapong alabastro. Tumayo siya sa likuran ni Jesus, sa kaniyang paanan. Siya ay umiiyak at sinimulan niyang basain ng kaniyang luha ang mga paa ni Jesus. Pinupunasan niya ng kaniyang buhok at taimtim na hinahagkan ang mga paa ni Jesus. Pinapahiran niya ito ng mabangong langis.

Nakita ito ng Fariseo na nag-anyaya kay Jesus. Siya ay nangusap sa kaniyang sarili. Kaniyang sinabi: Kung propeta ang taong ito, nalaman sana niya kung sino at anong uring babae ang humihipo sa kaniya sapagkat ang babaeng ito ay makasalanan.

Sa pagsagot ni Jesus, sinabi sa kaniya: Simon may ilang bagay akong sasabihin sa iyo.

Sinabi niya: Guro, sabihin mo.

Sinabi ni Jesus: May dalawang lalaking nangutang sa isang nagpapautang. Ang isa ay umutang ng limandaang denaryo, ang isa ay limampu. Nang wala silang maibayad, kapwa sila pinatawad ng nagpautang sa kanila. Sabihin mo kung sino sa kanila ang iibig sa kaniya ng lubos?

Sumagot si Simon: Sa palagay ko, ang pinatawad sa malaking pagkakautang.

Sinabi ni Jesus sa kaniya: Tama ang iyong hatol.

Humarap siya sa babae. Sinabi niya kay Simon: Nakikita mo ba ang babaeng ito? Pumasok ako sa iyong bahay at hindi mo ako binigyan ng tubig para mahugasan ko ang aking paa. Ngunit binasa ng babaeng ito ang aking mga paa ng kaniyang luha. Pinunasan niya ito ng kaniyang buhok. Hindi mo ako binigyan ng halik. Ngunit ang babaeng ito ay hindi huminto sa mataimtim na paghalik sa aking mga paa mula pa nang ako ay pumasok. Hindi mo pinahiran ng langis ang aking ulo. Ngunit pinahiran niya ng mabangong langis ang aking mga paa. Dahil dito, sinasabi ko sa iyo: Pinatawad na ang marami niyang kasalanan sapagkat siya ay umibig ng lubos. At ang pinatawad ng kaunti ay umiibig ng kaunti.

Sinabi niya sa babae: Ang iyong mga kasalanan ay pinatawad na.

At ang mga kasama niyang nakadulog sa hapag ay nagsimulang magsabi sa kanilang mga sarili. Sinabi nila: Sino ito na nagpapatawad ng mga kasalanan?

Sinabi niya sa babae: Iniligtas ka ng iyong pananampalataya. Humayo kang payapa.

The beam and the mote

Judging Others

(LUKE 6:37-42)

“Do not judge, and you will not be judged. Do not condemn, and you will not be condemned. Forgive, and you will be forgiven. Give, and it will be given to you. A good measure, pressed down, shaken together and running over, will be poured into your lap. For with the measure you use, it will be measured to you.”

He also told them this parable: “Can the blind lead the blind? Will they not both fall into a pit? The student is not above the teacher, but everyone who is fully trained will be like their teacher.

“Why do you look at the speck of sawdust in your brother’s eye and pay no attention to the plank in your own eye? How can you say to your brother, ‘Brother, let me take the speck out of your eye,’ when you yourself fail to see the plank in your own eye? You hypocrite, first take the plank out of your eye, and then you will see clearly to remove the speck from your brother’s eye.

***

"Indi ninyo paghukman ang iban agod indi man kamo paghukman sang Dios. Indi kamo magsiling nga dapat sila silutan, agod indi man kamo pagsilutan sang Dios. Patawara ninyo ang mga nakasala sa inyo agod patawaron man kamo sang Dios.

Maghatag kamo agod pagahatagan man kamo sang Dios. Kon maghatag ang Dios sa inyo, ginasukob gid niya sing maayo, ginauyog, ginadasok, kag nagaawas pa antes ibubo sa inyo suludlan. Kay kon paano ang inyo paghatag sa iban amo man ina ang paghatag sang Dios sa inyo."

Pagkatapos sadto ginsugiran sila ni Jesus sini nga paanggid, "Wala sang bulag nga sarang makatuytoy sa iya kapareho nga bulag, kay sila nga duha mahulog sa kanal.

Wala sang estudyante nga labaw pa sa iya maestro, pero kon natudluan gid siya sing maayo kag nakatapos sang iya pagtuon, magapareho man siya sa iya maestro.

"Ngaa ginahimutaran mo gid ang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo, pero wala mo gani ginasapak ang imo puling nga daw truso kadako?

Paano ka makasiling sa iya, 'Abi, kuhaon ko ang imo puling,' kon indi mo gani makita ang imo puling nga daw truso kadako? Hipokrito! Kuhaa anay ang puling nga daw truso kadako sa imo mata, agod masanag ang imo pagkuha sang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo."

***

Huwag kayong humatol upang hindi kayo hatulan. Huwag kayong magbigay hatol upang hindi kayo bigyang hatol. Magpatawad kayo upang kayo ay patawarin. Magbigay kayo at ito ay ibibigay sa inyo, mabuting sukat, siniksik, niliglig at umaapaw sapagkat ang panukat na inyong ipinangsukat ay siya ring panukat na gagamitin sa inyo.

Isang talinghaga ang sinabi niya sa kanila. Makakaakay ba ng bulag ang isang bulag? Hindi ba kapwa silang mahuhulog sa hukay? Ang isang alagad ay hindi higit sa kaniyang guro. Ang bawat isang alagad ay magiging katulad ng kaniyang guro kung sila ay lubos nang handa.

Bakit mo tinitingnan ang puwing na nasa mata ng iyong kapatid ngunit hindi mo napupuna ang troso na nasa sarili mong mata? Paano mo masasabi sa iyong kapatid: Kapatid, hayaan mong alisin ko ang puwing sa iyong mata kung hindi mo nakikita ang troso na nasa iyong mata? Ikaw na mapagpaimbabaw! Alisin mo muna ang troso na nasa iyong mata. Pagka-alis mo nito, makakakita ka nang malinaw upang maalis mo ang puwing sa mata ng iyong kapatid.

New wine as against old wine

Jesus Questioned About Fasting

(LUKE 5:39)

And no one after drinking old wine wants the new, for they say, ‘The old is better.’”

***

Nagdugang pa gid si Jesus sang isa pa ka paanggid, "Wala sang tawo nga anad na sa daan nga bino nga magpangita sang bag-o, kay suno sa iya, mas manami ang daan nga bino."

***

Walang sinumang nakainom ng lumang alak ang agad-agad ay magnanais ng bago sapagkat kaniyang sinasabi: Ang luma ay higit na masarap.

New wine in old bottles

Jesus Questioned About Fasting

(MATTHEW 9:17, MARK 2:22, LUKE 5:37-38)

And no one pours new wine into old wineskins. Otherwise, the new wine will burst the skins; the wine will run out and the wineskins will be ruined. No, new wine must be poured into new wineskins.

***

Indi man maayo kon ibutang ang bag-o nga bino sa daan nga suludlan nga panit. Kay mabusdik ang suludlan kag indi na gid ini mapuslan kag pati ang bino mausik.

Gani kinahanglan gid nga ang bag-o nga bino ibutang sa bag-o nga suludlan nga panit."

***

Walang sinumang nagsasalin ng bagong alak sa lumang sisidlang-balat. Kapag ginawa ng sinuman ang gayon, papuputukin ng bagong alak ang sisidlang-balat at mabubuhos ang alak. Ang mga sisidlang balat ay mawawasak. Subalit ang bagong alak ay dapat ilagay sa mga bagong sisidlang-balat at ang dalawa ay magkasamang mapapanatili.

Piece of new cloth in an old garment

Jesus Questioned About Fasting

(MATTHEW 9:16, MARK 2:21, LUKE 5:36)

“No one sews a patch of unshrunk cloth on an old garment. Otherwise, the new piece will pull away from the old, making the tear worse.

***

Ginsugiran pa gid sila ni Jesus sang mga paanggid, "Indi maayo nga itukap sa daan nga bayo ang bag-o nga tela nga wala pa malabhan, tungod nga magakulo ang bag-o nga tela kag magadako pa gid ang gisi.

***

Walang nagtatagpi ng bagong tela sa lumang damit sapagkat ang bagong telang itinagpi, kapag umurong ay babatak sa lumang tela at ang punit ay lalong lalaki.

Children of the bridechamber

Jesus Questioned About Fasting

(MATTHEW 9:14-15, MARK 2:18-20, LUKE 5:33-35)

Then John’s disciples came and asked him, “How is it that we and the Pharisees fast often, but your disciples do not fast?”

Jesus answered, “How can the guests of the bridegroom mourn while he is with them? The time will come when the bridegroom will be taken from them; then they will fast.

***

May mga sumulunod si Juan nga manugbautiso nga nagkadto kay Jesus kag nagpamangkot, "Kami kag ang mga Pariseo permi nagapuasa. Pero ngaa ang imo mga sumulunod wala nagapuasa?"

Nagsabat si Jesus sa ila, "Magakasubo bala ang mga bisita samtang kaupod pa nila ang nobyo? Siyempre indi! Pero magaabot ang tion nga kuhaon ang nobyo sa ila kag amo na ina ang ila pagpuasa."

***

Nang magkagayon, lumapit sa kaniya ang mga alagad ni Juan na nagsasabi: Bakit kami at ang mga Fariseo ay madalas mag-ayuno ngunit ang iyong mga alagad ay hindi nag-aayuno?

Sinabi ni Jesus sa kanila: Maaari bang mamighati ang mga abay sa kasalan habang kasama nila ang lalaking ikakasal? Darating ang mga araw na ang lalaking ikakasal ay aalisin sa kanila. Kung magkagayon, mag-aayuno na sila.

House on rock, and on sand

The Wise and Foolish Builders

(MATTHEW 7:24-27)

“Therefore everyone who hears these words of mine and puts them into practice is like a wise man who built his house on the rock. The rain came down, the streams rose, and the winds blew and beat against that house; yet it did not fall, because it had its foundation on the rock. But everyone who hears these words of mine and does not put them into practice is like a foolish man who built his house on sand. The rain came down, the streams rose, and the winds blew and beat against that house, and it fell with a great crash.”

***

"Gani ang bisan sin-o nga nagapamati kag nagatuman sang akon mga pagpanudlo, kaangay siya sa tawo nga maalam nga nagpatindog sang iya balay sa pundasyon nga bato.

Kag bisan mag-ulan sing tudo kag magbaha, kag magwas-was ang mabaskog nga hangin sa balay, indi ini maguba tungod nga ginpatindog ini sa mapag-on nga pundasyon.

Pero ang tawo nga nakabati sang akon mga pagpanudlo, ugaling wala nagatuman, pareho siya sa tawo nga buang-buang nga nagpatindog sang iya balay sa balas.

Kag kon mag-ulan sing tudo kag magbaha, kag magwas-was ang mabaskog nga hangin sa balay, matumba ang iya balay, kag magarinagamak hasta mawasak."

***

Kaya nga, ang sinumang dumirinig sa mga pananalita kong ito at isinasagawa ang mga ito, ay maihahalintulad ko sa isang lalaking matalino na nagtayo ng kaniyang bahay sa ibabaw ng bato. Bumuhos ang ulan at bumaha. Umihip ang malakas na hangin at hinampas ang bahay na iyon, ngunit hindi bumagsak. Ito ay sapagkat itinayo niya iyon sa ibabaw ng bato. Ang bawat isa na dumirinig ng mga pananalita kong ito at hindi isinasagawa ay maihahalintulad ko sa isang lalaking mangmang na nagtayo ng kaniyang bahay sa ibabaw ng buhanginan. Bumuhos ang ulan at bumaha. Umihip ang malakas na hangin at hinampas ang bahay na iyon. Bumagsak ito at lubusang nawasak.

Candle under bushel

Salt and Light

(MATTHEW 5:14-16)

“You are the light of the world. A town built on a hill cannot be hidden. Neither do people light a lamp and put it under a bowl. Instead they put it on its stand, and it gives light to everyone in the house. In the same way, let your light shine before others, that they may see your good deeds and glorify your Father in heaven.

***

"Kaangay kamo sang suga nga nagahatag kasanag sa mga tawo diri sa kalibutan. Kag ini makita gid kaangay sang siyudad nga ginpatindog sa ibabaw sang bakulod nga indi matago.

Wala sing may nagasindi sang suga kag takluban lang dayon ini sang sulukban, kundi ginabutang ini sa tulungtungan agod masanagan ang tanan sa sulod sang balay.

Gani amo man ang inyo himuon. Pasigaha ninyo ang inyo suga sa mga tawo, agod makita nila ang inyo maayo nga mga binuhatan kag agod dayawon nila ang inyo Amay sa langit."

***

Kayo ang ilaw ng sanlibutan. Ang isang lungsod na nakatayo sa ibabaw ng isang burol ay hindi maitatago. Hindi rin sinisindihan ng sinuman ang ilawan upang ilagay sa ilalim ng takalan. Ngunit ito ay inilalagay sa lalagyan ng ilawan at nagliliwanag sa lahat ng nasa bahay. Sa ganitong paraan pagliwanagin ninyo ang inyong ilawan sa harap ng mga tao upang makita nila ang inyong mabubuting gawa. Sa gayon ay luluwalhatiin nila ang inyong Ama na nasa langit.

Temple, if destroyed, to be raised in three days

Jesus Clears the Temple Courts

(JOHN 2:19-22)

Jesus answered them, “Destroy this temple, and I will raise it again in three days.”

They replied, “It has taken forty-six years to build this temple, and you are going to raise it in three days?” But the temple he had spoken of was his body. After he was raised from the dead, his disciples recalled what he had said. Then they believed the scripture and the words that Jesus had spoken.

***

Nagsabat si Jesus, "Gub-a ninyo ang templo nga ini kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon ko ini liwat."

Nagsiling sila, "Ang templo nga ini ginpatindog sa sulod sang 46 ka tuig kag patindugon mo lang sa sulod sang tatlo ka adlaw?"

Pero wala sila nakaintiende, kay ang ginatumod ni Jesus nga templo amo ang iya lawas.

Gani sang nabanhaw siya, nadumduman sang iya mga sumulunod nga ginhambal niya ini. Kag nagpati sila sa gintagna sang Kasulatan kag ang iya ginsiling parte sa iya pagkabanhaw.

***

Sumagot si Jesus at sinabi sa kanila: Gibain ninyo ang banal na dakong ito at aking itatayo sa loob ng tatlong araw.

Sinabi nga ng mga Judio: Apatnapu't-anim na taon ang pagtatayo ng banal na dakong ito at itatayo mo sa loob ng tatlong araw? Ngunit ang banal na dako na kaniyang tinutukoy ay ang kaniyang katawan. Nang ibinangon nga siya mula sa mga patay ay naalala ng kaniyang mga alagad na sinabi niya ito sa kanila. Sumampalataya sila sa kasulatan at sa salita na sinabi ni Jesus.